Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Koszystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane na Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia.
Zamknij
GG Nasze Allegro
Logowanie Rejestracja
Schowek Koszyk

22 IX 1909 urodził się David Riesman

22 IX 1909 urodził się David Riesman

W co drugim programie publicystycznym diagnozującym nasze społeczne życie usłyszeć można o „zaniku więzi międzyludzkich”, w komentarzach psychologów i socjologów, przeczytać o „człowieku wewnątrzsterownym i zewnątrzsterownym”, nierzadko w końcu spotkać się ze zdaniem o „samotności w tłumie”, lub o „samotnym tłumie”.
Wszystkie te pojęcia żyją dziś bujnym naukowym, publicystycznym i potocznym życiem, umieszczane również często w takich kontekstach, których ich twórca, socjolog David Riesman, nie zakładał.

Jego książka pt. „Samotny tłum” ukazała się w 1950 roku, (w Polsce po raz pierwszy w 1971, ostatni raz w serii Spectrum Wydawnictwa Muza w 1996 r.) i była dla swojego czasu tym, czym dziś dla nas są, analizujące wpływ postępu naukowo-technicznego na gospodarkę, siłę roboczą, społeczeństwo i środowisko, prace Jeremy’ego Riffkina („Koniec pracy” i „Wiek dostępu „).  Riesman opisał w swojej książce społeczne konsekwencje przechodzenia od epoki produkcji do epoki konsumpcji, wpływ tej zmiany i na wielkie grupy społeczne i na jednostki.
Przewidywał, że jej efektem będzie nowy typ społeczny i nowy rodzaj indywidualności – społeczność, na określenie której wynalazł metaforę: „samotny tłum”.

Książka przyciągała, i mimo upływu półwiecza od momentu ukazania się, przyciąga nadal uwagę czytelników nie tylko brawurową diagnozą kondycji społeczeństwa, ale również stylem. Polski tłumacz dzieła, Jan Strzelecki tak pisał o niej we wstępie;

„Książka Davida Riesmana i jego współpracowników należy do gatunku, który określiłbym mianem socjologicznego fresku. Jest ona jak fresk bogata, różnobarwna, wielowątkowa i wieloperspektywiczna. Panuje w niej natłok zdarzeń, sylwetek, materiałów i interpretacji, fastrygowanych niestrudzenie nitką autora”.

Niewesoły obraz współczesnego społeczeństwa socjolog próbuje zrównoważyć w końcowych partiach książki sugestią odwrócenia niekorzystnej tendencji:

„Gdyby ludzie zewnątrzsterowni zdołali odkryć, jak głęboko pogrążeni są w próżnych wysiłkach bycia takimi jak inni, odkryć, że ich własne myśli, ich własne życie jest co najmniej tak ciekawe jak życie innych, odkryć, że próby ulżenia samotności przez ucieczkę w tłum rówieśników są podobne próbom zaspokojenia pragnienia morską wodą - moglibyśmy wówczas oczekiwać, że więcej uwagi poświęcą swoim własnym uczuciom i dążeniom.”

Ciekawym jest fakt, że w „ojczyźnie wolności” za jaką uchodziła i uchodzić chce Ameryka już w połowie ubiegłego wieku Riesman pisał o kurczeniu się tej indywidualnej wolności, o rezygnowaniu z różnorodności, o tęsknocie do upodobnienia się za wszelką cenę do innych.
Ponieważ „Samotny tłum” jest nade wszystko amerykańską książką o amerykańskim społeczeństwie, kończy się także w amerykańskim stylu – pochwałą wolności, różnorodności i akcentem nadziei:

„pewny jestem jednego: tego, że nieprzebrane możliwości różnorodności tkwiące w ludzkiej naturze. Właściwa ludziom zdolność do różnicowania doświadczeń, zostaną w końcu uznane przez człowieka za wartość, lak że wyzwoli się on od pokusy przystosowania za wszelką cenę, a opierając się przystosowaniu nie będzie popadał w anemię. Myśl, że ludzie rodzą się wolni i równi jest jednocześnie prawdziwa i błędna, ludzie rodzą się różni i tracą swą społeczną wolność i jednostkową autonomię, starając upodobnić się do innych."

Cywilizacyjne zmiany, uczyniły te słowa aktualnymi wszędzie tam, gdzie rozwój społeczeństw przebiegał według modelu amerykańskiego. „Wewnątrzsterowność”, wolność wewnętrzna to powinny być dziś już zadania dla systemów edukacyjnych, czy wychowawczych.
Prywatnie, zawsze można odnawiać w myśli zdanie Montaigne’a : „My zwłaszcza, skromni ludzie, którzy pędzimy życie domowe wiadome jedynie nam samym, winniśmy mieć ustaloną modłę w e w n ą t r z nas, którą byśmy mogli mierzyć nasze uczynki”.

Kalendarium

14 X 1926 wydano książkę Milne'a "Kubuś Puchatek" „Kubuś Puchatek", książka o przygodach małego, lubiącego miód pluszowego misia i jego przyjaciół, została napisana przez Milne’a dla jego syna, Krzysia. W drugiej posłowie dwudziestego wieku okazało się, że nie tylko dla Krz
więcej...

Polecane