3 I 1892 urodził się J.R.R. Tolkien

Pisanie o Tolkienie, kiedy każdy czytelnik „Władcy Pierścieni”, „Dzieci Hurina”, „Sillmarillionu” i „Hobbita”  jest chodzącą encyklopedią wiedzy na temat ulubionych książek i ich autora, stanowi pewnego rodzaju wyzwanie, dlatego przypominając sylwetkę Tolkiena, chcemy zaproponować kilka fragmentów wypowiedzi o jego dziele, z propozycją, by stały się one  „tematami do przemyślenia” dla tych, którzy tolkienowskie dzieło znają na wyrywki, a zachętą do lektury dla tych, na  których dopiero czeka ta wielka czytelnicza przygoda.   

Tolkien skomentował największe swoje dzieło w taki sposób:
„We »Władcy Pierścieni« próbowałem uwspółcześnić mity i uczynić je wiarygodnymi”.

Grotta, autor biografii pisarza „Tolkien: Twórca śródziemia”, rozwijając tę myśl napisał:

„Tolkien rozumiał znaczenie mitu dla języka i kultury. Mity zapewniają łączność z przeszłością, ciągłość, która pozwala ludziom przetrwać teraźniejszość i z nadzieją patrzeć w przyszłość. W epoce bezprecedensowych zmian, ogniwa łączące z przeszłością są napięte do granic możliwości i ludzie nie mający korzeni mogą stać się – rozszerzając tę analogię – ludźmi bez gałęzi czy kwiatów. Korzenie przeszłości, mity, nie są już do przyjęcia w ich tradycyjnej postaci i muszą być opowiedziane na nowo, w bardziej stosowny, współczesny sposób”.

Wiesław Juszczak, skupiając się na problemie gatunku literackiego „Hobbita” i „Władcy pierścieni” postawił intrygujące pytanie dotyczące zagadki pojawienia się takiej książki we współczesnej kulturze;
„patrząc na genezę tego dzieła i „gatunkowe” jej cechy, nie sposób pojąć, jak w kulturze, której religijne korzenie zostały dawno wykarczowane przez naukę i technikę, wyrwane przez nieustannie powracające fale „racjonalizmów” i „materializmów” – jak we współczesnej kulturze europejskiej mógł powstać epos. Jak znamiona eposu mogła – w dodatku – przejąć i udźwignąć forma powieściowa, która przed wieloma już wiekami właśnie epos wyparła? Wydaje się to równie zagadkowe i równie nieprawdopodobne, jak wyhodowanie potężnego drzewa na jałowej pustyni, w miejscu odległym setki kilometrów od najbliższych źródeł. Może to tak w tym pociąga? Może aż tylu jest mieszkańców naszego świata spragnionych cienia?”

Czesław Miłosz, wreszcie, na marginesie oskarowego sukcesu ostatniej ekranizacji „Władcy pierścieni” pyta, o bohatera epopei Tolkiena i o bohatera współczesnej literatury w ogóle;

„Powieści Tolkiena wyróżniają się na tle literatury XX wieku swoją wiernością ideałom staroświeckim i brakiem pesymizmu. Są, jeżeli taka rzecz istnieje, wzorową literaturą dla młodzieży. Eksploracja psychologiczna w powieściach XX wieku doprowadziła do rozpadu postaci na wiązki doznań, a także odesłała heroizm woli do lamusa. Działo się to w przeciwieństwie do życia, które w toczonych wojnach tego stulecia było pełne przykładów ogromnego bohaterstwa. Rozmyślanie nad Tolkienem zmusiło mnie do postawienia w jakimś artykule pytania: „Jak to jest, że w literaturze XX wieku jedyną postacią bohaterską jest nie człowiek, ale hobbit?”

Przytoczone fragmenty mają wspólny mianownik; wzorcowa opowieść, mit. Mit, jak ktoś napisał, „domaga się wiary”, ale także „otwiera możliwości, odpowiada na tęsknotę”.
Pisaliśmy o tematach do przemyślenia. Na marginesie twórczości Tolkiena  może na miejscu będzie namysł nad tym właśnie: jaka tęsknota i jakie możliwości……